Ücretsiz Araç · Fabrika Zekâsı
OEE ve makine duruş kaybı hesaplayıcı
Makinelerin kalıp ayarında, arızada veya malzeme beklerken durduğu her dakika amortisman ve kârlılık hanesinden silinir.
Bu araç fabrikanızdaki plansız duruşların görünmeyen faturasını çıkarır: Tezgâh sayısı × günlük duruş süresi × saatlik işletme maliyeti ile doğrudan duruş zararını, aylık fire kaybını ve OEE kullanılabilirlik oranını anında hesaplar. Girdiğiniz sayılara göre yalın bir MES yatırımının kaç ayda kendini amorti edeceğini simüle eder.
Bu bir mühendislik tahmin aracıdır. Kesin operasyonel fizibilite tesis ziyaretinden sonra netleşir. Fabrikanızı anlatın →
Hesap nasıl yapılıyor?
Formüller tamamen şeffaftır ve endüstriyel mühendislik ilkelerine dayanır:
- Günlük Toplam Planlanan Süre = Tezgâh Sayısı × Vardiya Sayısı × Vardiya Saati.
- Yıllık Toplam Duruş Saati = Tezgâh Sayısı × (Günlük Plansız Duruş Dakikası / 60) × Yıllık Çalışma Günü.
- Doğrudan Duruş Maliyeti = Yıllık Duruş Saati × Saatlik Tezgâh Maliyeti.
- Toplam Görünmez Kayıp = Doğrudan Duruş Maliyeti + (Aylık Fire × 12).
- Kullanılabilirlik Oranı (OEE Availability) = (Planlanan Toplam Süre - Duruş Süresi) / Planlanan Toplam Süre.
- Geri Dönüş Süresi = MES Bütçesi ÷ (Yıllık Geri Kazanılabilir Kazanç ÷ 12).
Fabrikalarda duruşun en sık yaşanan 5 kök sebebi
- Kalıp ve Ayar Sürelerinin Uzaması: Kalıpçı ustasının veya ayarcının başka bir tezgâhta meşgul olması yüzünden makinenin saatlerce boş beklemesi. SMED ilkelerine göre kalıp bağlama süresi dijital izlemeyle %40 kısaltılabilir.
- Hammadde ve Yarı Mamul Gecikmesi: Bir önceki operasyondan (kesim, pres vb.) parçanın zamanında gelmemesi veya depodan hammadde taşınmasının unutulması.
- Mekanik ve Elektriksel Arızalar: Bakım ekibine haber verilememesi. Andon panosu arıza anında ilgili teknisyenin telefonuna otomatik uyarı atarak müdahale süresini 45 dakikadan 5 dakikaya düşürür.
- Operatör Beklemeleri ve Uzayan Molalar: Vardiya değişimlerinde tezgâhın geç çalıştırılması veya mola saatlerinin sarkması.
- Numune ve İlk Parça Onayı Bekleme: Kalite kontrol mühendisinin tezgâha gelip kumpas/mikrometre ile ilk parçayı onaylamasının beklenmesi.
Sık Sorulan Sorular
Makine duruş maliyeti nasıl hesaplanır?
Temel formül: Tezgâh sayısı × günlük makine başına ortalama plansız duruş saati × yıllık çalışma günü = yıllık toplam duruş saati. Bu saati tezgâhın saatlik işletme maliyetiyle (operatör ücreti + elektrik/enerji + amortisman + genel fabrika gideri) çarparak doğrudan duruş zararını bulursunuz. Üzerine yıllık malzeme ve fire ıskarta kaybı eklendiğinde toplam üretim kaçağı ortaya çıkar.
Saatlik tezgâh işletme maliyetine neler dahil edilmelidir?
Yalnızca operatörün saatlik brüt maaşı değil; makinenin saatlik amortisman payı, tükettiği elektrik ve basınçlı hava maliyeti, tezgâhın kapladığı fabrika alanının kira payı ve periyodik bakım amortismanı dahil edilmelidir. Türkiye sanayisinde ortalama bir CNC veya plastik enjeksiyon tezgâhının saatlik işletme maliyeti 400 ₺ ile 900 ₺ arasında değişir.
OEE Kullanılabilirlik (Availability) oranı nedir?
Kullanılabilirlik oranı, planlanan üretim süresinin ne kadarında makinelerin gerçekten çalıştığını gösterir: (Planlanan Süre - Plansız Duruşlar) / Planlanan Süre formülüyle hesaplanır. Dünya standardı %90 üzeridir; plansız duruşların ölçülmediği tesislerde bu oran çoğunlukla %60–%70 bandındadır.
Geri dönüş süresi neye göre hesaplanıyor?
Girdiğiniz yalın MES proje bütçesi, sistem kurulduktan sonra geri kazanılacak yıllık tutarın aylık karşılığına bölünür. Varsayılan proje bütçesi KodDelta'nın yayımlı kurumsal üretim takip bandının ortalamasıdır (80.000 - 150.000 ₺). Duruşları günde yalnızca 15–20 dakika azaltmak dahi sistemi çoğunlukla 2–4 ayda amorti eder.
Bu araç bir tasarruf garantisi midir?
Hayır. Araç verdiğiniz tezgâh sayısı, duruş süresi ve maliyet girdilerinin matematiksel çarpımını yapar. Gerçek tasarruf, sistem kurulduktan sonra operatörlerin duruş nedenlerini doğru girmesi ve bakım/kalıp ekiplerinin Andon panosundaki uyarılara hızla müdahale etmesiyle sağlanır.
Duruş zararı beklediğinizden büyük mü çıktı?
Tezgâhlarınızı canlı TV ekranına ve operatör tabletlerine bağlayalım; duruşları ilk aydan kontrol altına alın.