Kalite Kontrol Takip Programı Nasıl Kurulur?

Kalite kontrol programı dört kayıttan kurulur: kontrol planı, ölçüm sonuçları, uygunsuzluk kaydı ve düzeltici faaliyet takibi. Bunlara ölçüm cihazlarının kalibrasyon takvimi eklenir. Kayıtlar bir arada durduğunda denetim hazırlığı günler yerine saatler alır. Kurulum 80.000 - 150.000 ₺ bandında, 2-4 haftada devreye girer.

Kalite kayıtlarının kâğıtta tutulduğu şirketlerde iki durum tekrarlar. Birincisi denetim haftası: klasörler masaya yığılır, eksik imzalar aranır, üç kişi bir hafta boyunca başka iş yapamaz. İkincisi tekrar eden hata: aynı sorun altı ay arayla iki kez çıkar ve ikincisinde kimse birincisini hatırlamaz, çünkü düzeltici faaliyet formu bir klasörde duruyordur.

Standart ne istiyor, yazılım ne yapar

ISO 9001:2015, kuruluşun kalite yönetim sistemi için gerekli dokümante edilmiş bilgiyi oluşturmasını, güncellemesini ve kontrol altında tutmasını istiyor; ürün ve hizmetlerin tanımlanması ile izlenebilirliği için de kayıt tutulmasını şart koşuyor. Standardın kapsamı ve maddeleri için iso.org resmî kaynaktır.

Standart kaydın hangi ortamda tutulacağını söylemiyor. Kâğıt da geçerlidir. Yazılıma geçmenin sebebi belge değil, iki pratik sorun:

• Kayıt var ama arandığında bulunamıyor
• Düzeltici faaliyet açılıyor ama kapanıp kapanmadığı takip edilmiyor

Bu ikisi sizde sorun değilse yazılım yatırımını erteleyin. Sorunsa, aşağıdaki kurgu ikisini de bitirir.

Kontrol planı: neyi, ne zaman, kim, hangi cihazla

Sistemin temeli kontrol planıdır. Ürün veya ürün ailesi bazında tanımlanır ve şu sütunları taşır:

Sütun	Örnek	Neden gerekli
Kontrol noktası	Giriş, proses, son kontrol	Ölçümün üretimin neresinde alındığı
Karakteristik	Dış çap, sertlik, yüzey pürüzlülüğü	Neyin ölçüldüğü
Spesifikasyon	24,90 - 25,10 mm	Kabul aralığı; sistem uygunluğu kendisi hesaplar
Yöntem ve cihaz	Kumpas, mikrometre, sertlik cihazı	Kalibrasyon takibine bağlanır
Sıklık	Her parti, 50 adette bir, vardiya başı	Ne kadar veri toplanacağı
Sorumlu	Operatör, kalite kontrolcü	Kaydın kimden geleceği
Uygunsuzlukta ne olur	Partiyi durdur, karantinaya al, sapma onayı iste	En çok atlanan sütun

Son sütun kurgunun en kritik parçasıdır. Ölçüm spesifikasyonun dışına çıktığında ne olacağı kural olarak yazılmazsa, kararı o an tezgâh başındaki kişi verir ve her seferinde farklı verir.

Uygunsuzluktan düzeltici faaliyete akış

1. Uygunsuzluk kaydedilir. Nerede, ne zaman, hangi parti, kaç adet, hangi karakteristik. Fotoğraf eklenir.

2. Karar verilir. Hurda, yeniden işleme, sapma onayıyla kabul, tedarikçiye iade. Kararı kim verdi, kayıtta durur.

3. Etkilenen stok işaretlenir. Aynı partiden başka nerede ne varsa sistem listeler. Bu tek adım, hatalı partinin müşteriye gitmesini engelleyen şeydir.

4. Tekrar eşiği kontrol edilir. Aynı karakteristikte belirli sürede belirli sayıda uygunsuzluk çıktıysa sistem düzeltici faaliyet açılmasını zorunlu kılar. Eşiği siz belirlersiniz; kural olmadığında düzeltici faaliyet sadece büyük olaylarda açılır.

5. Düzeltici faaliyet açılır. Kök sebep analizi, alınacak aksiyon, sorumlu, termin tarihi.

6. Etkinlik doğrulanır. Termin geldiğinde faaliyetin işe yarayıp yaramadığı kontrol edilir. Doğrulanmayan faaliyet kapanmaz — sistemde açık kalır ve listede görünür.

Altıncı adım, kâğıt sistemlerin neredeyse hiç yapmadığı adımdır. Faaliyet formu imzalanır, klasöre konur ve etkinliği hiç ölçülmez. Sistemde açık kalan kayıt bu boşluğu kapatır.

Onay ve termin takibinin genel kurgusunu onay akışları nasıl dijitalleşir yazısında ele aldık.

Kalibrasyon takibi: ölçümün geçerliliği buraya bağlı

Her ölçüm cihazı için sistemde şunlar durur: cihaz kodu, tip, marka, ölçüm aralığı, hassasiyet, kalibrasyon periyodu, son kalibrasyon tarihi, sertifika dosyası ve sapma değerleri.

Sistemin ürettiği iki uyarı var:

• Kalibrasyonu yaklaşan cihazlar. Termin öncesi liste; cihaz üretimden çekilmeden planlanır.
• Süresi geçmiş cihazlar. Bu cihazla yeni ölçüm girilmesi engellenir.

İkinci kural konmadığında süresi geçmiş kumpasla aylarca ölçüm alınır ve durum ancak denetimde fark edilir.

Kalibrasyon sonucu sapmalı çıktığında sistem şu soruyu cevaplayabilmeli: bu cihazla son kalibrasyondan bu yana hangi ölçümler alındı, hangi partilere ait? Cevap tek sorguyla gelmiyorsa etkilenen ürünlerin tespiti kâğıt karıştırmaya döner.

Tedarikçi kalitesi ve giriş kontrolü

Giriş kalite kontrol, kalite sisteminin en çok para kazandıran parçasıdır çünkü hatayı en ucuz noktada yakalar.

Sistemde tutulacaklar:

• Tedarikçi bazında kabul/ret geçmişi
• Malzeme grubuna göre giriş kontrol planı ve numune sayısı
• Sertifika zorunluluğu olan malzemelerde belge kontrolü
• Tedarikçi performans skoru: zamanında teslim, kabul oranı, uygunsuzluk sayısı

Skor tablosu, satın alma görüşmelerinde konuşulan tek nesnel veridir. Skoru olmayan şirketlerde tedarikçi kararı fiyata göre verilir; skor varken toplam maliyete göre verilir.

Satın alma tarafındaki akışı satın alma talep ve onay otomasyonu yazısında ayrı ele aldık.

Denetim hazırlığı: sistemin en görünür faydası

Denetimde istenen tipik kayıtlar ve sistemde nereden çıktıkları:

İstenen kayıt	Kâğıt sistemde	Yazılımda
Belirli bir partinin kontrol kayıtları	Klasörden aranır	Parti numarası aranır
Son 12 ayın uygunsuzlukları	Formlar sayılır	Tarih aralığı filtresi
Açık düzeltici faaliyetler	Listesi tutuluyorsa var	Açık kayıtlar listesi
Kalibrasyon sertifikaları	Dosyadan çıkarılır	Cihaz kaydına ekli
Müşteri şikâyetleri ve sonuçları	E-postalarda dağınık	Şikâyet kaydı ve bağlı faaliyet
Eğitim kayıtları	İnsan kaynaklarında ayrı	Personel kaydına bağlı

Bu tabloyu okurken dikkat edilecek nokta şu: yazılım denetimden geçmenizi sağlamaz, hazırlık süresini kısaltır. Kayıt tutulmuyorsa sistem de boş çıkar.

Kurulum sırası

Hafta 1 — Kontrol planları. En çok ürettiğiniz ürün ailelerinin kontrol planları tabloya dökülür. Tamamını beklemeyin; üç aile ile başlayın.

Hafta 2 — Ölçüm girişi ve uygunsuzluk kaydı. Operatör ve kalite kontrolcünün göreceği ekranlar devreye alınır. Sadece kritik karakteristiklerle başlayın.

Hafta 3 — Düzeltici faaliyet ve kalibrasyon. Faaliyet akışı, termin takibi ve cihaz kayıtları girilir. Mevcut kalibrasyon sertifikaları taranarak sisteme yüklenir.

Hafta 4 — Tedarikçi ve şikâyet. Giriş kontrol planı ve müşteri şikâyeti kaydı eklenir. Tedarikçi skoru üçüncü aydan itibaren anlamlı sayı verir.

Devreye alma kontrol listesi

• Kontrol planları ürün ailesi bazında tabloya döküldü
• Kritik karakteristikler işaretlendi; hangileri sisteme girilecek belirlendi
• Spesifikasyon aralıkları teknik resimlerle karşılaştırıldı
• Uygunsuzluk durumunda alınacak kararlar (hurda, yeniden işleme, sapma onayı) tanımlandı
• Sapma onayı yetkisi kimde, hangi limitte — yazıldı
• Düzeltici faaliyet açılmasını zorunlu kılan tekrar eşiği belirlendi
• Ölçüm cihazı envanteri çıkarıldı, kalibrasyon periyotları girildi
• Süresi geçmiş cihazla ölçüm engelleme kuralı test edildi
• Giriş kontrol numune sayıları malzeme grubuna göre tanımlandı
• Müşteri şikâyetinin sisteme kim tarafından gireceği kararlaştırıldı
• Denetimde istenen rapor listesi çıkarıldı ve sistemden üretilebildiği doğrulandı

Ölçüm verisinden çıkan üç rapor

Kalite kayıtları biriktikçe üç rapor anlamlı hale gelir. Üçü de ilk aydan itibaren çalışmaz; en az üç aylık veri gerekir.

1. Karakteristik bazlı sapma dağılımı. Belirli bir ölçünün zaman içindeki dağılımı, spesifikasyon sınırlarıyla birlikte gösterilir. Ölçümler sınır içinde ama sürekli bir tarafa yaslanıyorsa bu, henüz hata olmayan ama hataya doğru giden bir eğilimdir. Kâğıt kayıtta bu eğilim görülmez; her ölçüm tek tek uygundur ve kimse dağılıma bakmaz.

2. Uygunsuzluk sebep dağılımı. Hangi karakteristikte, hangi tezgâhta, hangi vardiyada, hangi tedarikçinin malzemesiyle ne kadar uygunsuzluk çıktı? Bu kırılım iyileştirme çalışmasının nereden başlayacağını söyler. Kırılımı olmayan şirketlerde iyileştirme en son şikâyet edilen konudan başlar.

3. Düzeltici faaliyet kapanma süresi. Açılan faaliyetlerin ne kadar sürede kapandığı ve kaçının etkinlik doğrulamasından geçtiği. Ortalama kapanma süresi uzuyorsa sistem kayıt üretiyor ama iyileştirme üretmiyordur.

Üçüncü rapor yönetim gözden geçirme toplantısının en somut girdisidir. Açık faaliyet sayısı ve yaşlanma tablosu, kalite sisteminin gerçekten çalışıp çalışmadığını tek bakışta gösterir.

Raporların üretilme biçimini otomatikleştirmeyi düşünüyorsanız rapor hazırlama otomasyonu yazısı periyodik rapor kurgusunu ele alıyor.

Kapsam ve bant

Kapsam	Ne içerir	Bant	Süre
Temel kalite kaydı	Kontrol planı, ölçüm girişi, uygunsuzluk kaydı, kalibrasyon takvimi	80.000 - 150.000 ₺	2-4 hafta
Tam kalite kurgusu	Düzeltici faaliyet ve etkinlik doğrulama, tedarikçi skoru, müşteri şikâyeti, parti izlenebilirliği, üretim bağlantısı	200.000 - 400.000 ₺	4-8 hafta
Çok tesisli kalite sistemi	Tesis bazlı yetki, ortak tedarikçi havuzu, konsolide denetim raporları, ölçüm cihazı ağı	500.000 ₺+	3-6 ay
Ek modül	Yeni kontrol planı seti, yeni rapor, ek entegrasyon	8.000 - 45.000 ₺	—

Barındırma ilk yıl dahildir, sonrasında 4.800 veya 9.600 ₺/yıl. Yıllık bakım isteğe bağlıdır (%12, %18, %25). Lisans ömür boyudur, kullanıcı sayısı sınırsızdır — atölyede kaç kişi ölçüm giriyorsa girsin bedel değişmez. Bantların tamamı fiyat sayfasında, imalat tarafındaki yaklaşımımız imalat yazılımı sayfasında.

Kalite kayıtlarını parti ve seri numarasıyla birleştirmeyi düşünüyorsanız lot ve seri izlenebilirlik sistemi yazısı iki tarafın nasıl bağlandığını anlatıyor.

---

---

İlgili Üretim Rehberleri ve Hesaplayıcılar

• OEE ve Makine Duruş Kaybı Hesaplayıcı — Tezgâh duruşlarının yıllık maliyetini ve OEE skorunu hesaplayın.
• Atölye Teklif Süresi ve Kaçan Sipariş Hesaplayıcı — WhatsApp ve telefonda fiyat verirken kaybolan usta saatlerini ölçün.
• MES ve Üretim Takip Yazılımı Fiyatları 2026 — Tezgâh veri toplama ve Andon panoları maliyet analizi.
• En İyi Fason ve Atölye Takip Programları — Excel, Logo ve özel fason portalı karşılaştırması.

Sıkça sorulan sorular

ISO 9001 belgemiz var, yazılım gerekli mi?

Belge zorunluluk getirmiyor; standart kayıtların tutulmasını ve kontrol edilmesini istiyor, ortamı belirtmiyor. Kâğıtla da yapılabilir. Yazılıma geçmenin gerçek sebebi denetim değil, iki pratik sorun: kayıt aranırken bulunamaması ve düzeltici faaliyetlerin takip edilmeden kapanması. Bu ikisi sizde sorun değilse acele etmeyin.

Operatör ölçüm sonucunu tablete girmek zorunda mı?

Kritik ölçümlerde evet, tamamında hayır. Pratikte çalışan kurgu şu: kontrol planında hangi ölçümün kim tarafından, hangi sıklıkta ve hangi cihazla alınacağı tanımlanır; yalnız o ölçümler sisteme girilir. Her ölçümü sisteme girdirmeye çalışan kurgular ilk ayda terk edilir.

Uygunsuzluk ile düzeltici faaliyet arasındaki fark ne?

Uygunsuzluk olayın kendisidir: şu parti, şu ölçüde, şu kadar adet hatalı çıktı. Düzeltici faaliyet ise sebebe yönelik karardır: neden çıktı, ne değişecek, kim yapacak, ne zaman. Uygunsuzluğu kaydedip düzeltici faaliyeti açmayan sistemler hata listesi üretir, iyileşme üretmez.

Kalibrasyon takibini aynı programda tutmalı mıyız?

Evet, çünkü ölçüm sonucu ile cihaz birbirine bağlıdır. Kalibrasyonu geçmiş bir kumpasla alınan ölçümler geriye dönük şüpheli hale gelir. Sistem her ölçümde hangi cihazın kullanıldığını kaydederse, bir cihazın kalibrasyonu sapmalı çıktığında etkilenen partiler tek sorguyla listelenir.

Müşteri şikâyeti de bu sisteme mi girer?

Girmesi işe yarar. Müşteri şikâyeti dışarıdan gelen bir uygunsuzluktur ve aynı düzeltici faaliyet akışını kullanır. Ayrı yerde takip edildiğinde şu soru cevapsız kalır: aynı hata hem içeride hem müşteride kaç kez tekrarladı? İki kaydı birleştiren sistemler bu tekrarı görünür kılar.

İlgili rehberler

• Mobil uygulama seçimi: PWA mı, native mi? Kurumsal saha ve maliyet rehberi
• En iyi yazılım şirketleri 2026: Türkiye'deki kurumsal yazılım firmaları sıralaması
• ERP şartnamesi ve ihtiyaç analizi şablonu 2026: Başarısızlığı önleyen 16 maddelik RFP rehberi

Hizmet sayfası: Kurumsal yazılım hizmeti